تحليل و نقد :

قسمت دوم :

سي دي شماره 1 : دقايق 20:40 تا 24:11

حضرت حجت الاسلام جناب اقاي امامي : ... تمامي آن عزاداريهايي كه انجام ميشود در واقع برخاسته از مسائلي است كه در عاشورا و واقعه كربلا رخ داده است . يعني اگر مردم به خودشان زنجير ميزنند ، اينها مي خواهند يا دآوري كنند بلا هايي كه بر امام زين العابدين وارد شده است ، شلاقهايي كه به بچه هاي امام حسين (ع) و حضرت زينب زدند ، اين را مي خواهند باز سازي كنند ...اگر قمه ميزنيم به اين خاطر است كه يادي از آن ضرباتي كه بر بدن امام حسين (ع) وارد شده ، كنيم و مي خواهيم آن صحنه ها را زنده كنيم

تحليل و نقد : 

صحبتهايي كه جناب آقاي امامي فر مودند پيرامون فلسفه عزاداري و قمه زني است . از ميان اين صحبتها سؤال و بحث مهمي كه ممكن است مطرح شود اين است كه زنده نگه داشتن يك واقعه چگونه امكان پذير است و چگونه ميتوان يك واقعه را زنده نگه داشت .

برخي ها پيشنهاد ميكنند كه از طريق "باز سازي و تكرار آ ن واقعه " مي توان يك واقعه را زنده نگه داشت .

مثلاً فيلمي بر اساس واقعه كربلا ساخته شود يا تئاتر و نمايشنامه اي تهيه شود .

امّا هر واقعه اي كه بخواهد زنده نگه داشته شود تا " ويژگي بارز آن واقعه" شناخته نشود ، باز سازي آن بدون هدف و فاقد تأثير مهمي خواهد بود .

مثلاً فرض كنيد ما مي خواهيم واقعه جنگ هشت ساله را براي مردم زنده كنيم و برويم فيلمي در باره جبهه هاي جنگ بسازيم يا حتّي فيلمهاي مستندي كه تهيه شده را پخش كنيم ، آ نچه كه به نمايش در مي آيد صرفاً پرتاب گلوله ها ، شليك تفنگها و حركت تانكها، جنب وجوش رزمنده ها و كشته و زخمي شدن آنها خواهد بود . اين تكرار و باز سازي گرچه ممكن است به ياد آوري منجر شود اما چون " ويژگي بارز دفاع مقدس " شناخته نشده ، پخش فيلمهاي آن نيز ، بهره چنداني را در پي نخواهد داشت .

قبل از اينكه هر واقعه اي بخواهد باز سازي شود و براي مردم بيان شود بايستي به دو سؤال مهم پاسخ داد : 1- در آن واقعه چه چيزي نهفته است كه لازم است آن واقعه در خاطره ها زنده بماند 2 - آن واقعه چه ضرورتي براي دنياي امروز ما دارد و چه مشكلي را مي تواند از مشكلات امروزه جامعه ما حل كند و زنده نگه داشتن آن چه تأثيري بر روند مسائل جامعه دارد .

برخي ها بدون اينكه به اين دو سؤال مهم پاسخ دهند يك راست ميروند سراغ بازسازي يك واقعه ، و چون نميدانند چه چيزي را چگونه بگويند دچار انحراف ميشوند و به مسائلي از آن واقعه مي پردازند كه حواشي آن محسوب مي شود و در درجات پائين قرار دارد .

در مورد قضيه عاشورا متأسفانه اين قضيه ا تفاق افتاده است ، خيلي از مراسم عزاداري دچار انحراف از فلسفه عزاداري شده اند چرا كه بر پا كنند گان ، واعظان و مداحان توجه ا ي به ويژگي بارز عاشورا و تأ ثير آ ن در حيات جامعه امروز ي ندارند ، لذا هدف در عزاداريها صرفاً گريستن شده است و صرفاً به اين دليل بر گزار مي شود چون كه محرم شده است .

با اين نگاه كه زنده نگه داشتن يك واقعه از طريق باز سازي آن ممكن است، قمه زني فاقد آن فلسفه است چرا كه قمه زني ، باز سازي واقعه عاشورا نيست چرا كه در روز عاشورا ، هيچ كس قمه را بر سر خود نمي زد و اصلاً اين عمل نبوده كه بخواهد باز سازي شود .

گر چه با اين نگاه بتوان براي شبيه خواني - اگر فاقد تحريف باشد - فلسفه و منطقي را پيدا كرد اما قمه زني از اين نگاه فاقد فلسفه و منطق است .

روش دومي كه برخي براي زنده نگه داشتن يك واقعه پيشنهاد مي كنند " ابراز احساسات پيرامون آن حادثه " است . در اين روش واقعه باز سازي نمي شود و يا اگر هم بازسازي شود و به تصوير كشيده مي شود و يا نقل مي شود . افراد احساسات خود را ابراز مي كنند . مثلاً در ايام دهه ء فجر، مردم شعارهاي مرگ بر شاه و مرگ بر بختيار نمي دهند بلكه صرفاً از پيروزي انقلاب ابراز خوشحالي مي كنند . ويا در ايام اعياد مذهبي مردم ابراز شادماني مي كنند و در ايام شهادت ائمه (ع) مردم عزا داري مي كنند و اظهار حزن و اندوه مي كنند .

اين روش هم به شرط آنكه فاقد تحريف باشد مورد قبول و منطقي است . در اين روش هم باز قمه زني فاقد فلسفه صحيح مي باشد چرا كه آنچه اظهار حزن و اندوه محسوب مي شود ، اظهار ناراحتي ، حزن و اندوه ، گريه كردن و حتي تا حدي به سر و سينه زدن است . اما رسم نيست كه افرا د قمه بر سر خود بزنند و آنرا نمادي از اظهار حزن كنند .

اما روش سومي كه برخي پيشنهاد مي كنند تلفيقي از دو روش قبل است . يعني مي گويند احساسات ابراز نمي شوند و به جوش وخروش در نمي آيند مگر اينكه انسان در بطن قضيه قرار بگيرد و مصيبت را عيناً درك كند . وبهترين روش عزاداري اينست كه عزادار ، دقيقاً مصيبت مصيبت ديده را بر خود تحميل كند .

موافقان قمه زني از اين ديد فلسفه قمه زني را بيان مي كنند و مي گويند كه ما زماني مي توانيم مصيبت امام حسين (ع) را درك كنيم كه خودمان را در معرض ضربات شمشير قرار دهيم تا بفهميم كه امام حسين (ع) چه ها كشيده و صرفاً گريه كردن نميتواند حامل اين مصيبت باشد بلكه بايستي مصيبت را بر خود وارد كرد .

اما اينطور استدلال كردن داراي اشكالات فراواني است كه ما به برخي از آنها مي پردازيم . ابتدا به چند طرح پيشنهادي كه بر اساس اين فلسفه قابل ارائه است مي پردازيم .

1- طرح هايي براي بزرگداشت سال پيامبر اعظم :امسال سال پيامبر اعظم(ص) است و خيلي بحث مي شود كه ياد پيامبر را زنده نگه داريم . ما در حديث نبوي داريم كه پيامبر (ص) فرمودند هيچ پيامبري به اندازه من اذيت نشده است . حال ما بخواهيم ياد پيامبر را زنده كنيم و ياد مصائب پيامبر را زنده كنيم چه كار بايستي انجام دهيم .

و اينك يك سؤال ... اگر يك نفر طرحهاي زير را براي زنده نگه داشتن ياد پيامبر اعظم بدهد شما چه نظري در اين باره داريد .

الف) همانطور كه مي دانيد پيامبر براي هدايت امتش سختي هاي زيادي را تحمل كرده اند ، در تاريخ نقل شده است كه وقتي پيامبر از كوچه هاي مكه عبور مي كردند برخي از پشت بامها خاكستر و زباله بر سر پيامبر مي ريختند و حتي برخي شكمبه گوسفند را بر سر پيامبر مي ريختند . بنابر اين پيشنهاد مي شود به جهت اينكه يادي از آن مصيبت هايي كه بر پيامبر وارد شده است بكنيم مراسم خاكستر و زباله به سر ريختن را ه بيندازيم تا يادي از آن لحظات سخت پيامبر شود .

ب) همچنانكه مي دانيد در جنگ احد، سختي هاي زيادي به پيامبر وارد شد به طوريكه دندان پيامبر در اين جنگ شكسته شد و نقل كرده اند كه وقتي خبر شكسته شدن دندان پيامبر به اويس قرني رسيد ، اويس از بسكه پيامبر را دوست داشت دستش را مشت كرده و به دهانش زد بگونه اي كه دندان اويس نيز شكست . بنابر اين پيشنهاد مي شود به جهت اينكه يادي از مصيبتهايي كه بر پيامبر اعظم(ع) واد شده است در سالروز جنگ احد ، مراسم دندان شكني به ياد شكسته شدن دندان پيامبر راه اندازي شود .

2- طرحي براي زنده نگه داشتن ياد و خاطره حضرت علي(ع) :

در جنگ احد حضرت علي (ع) دلاويهاي زيادي از خود نشان دادند و در اين جنگ ضربه هاي زيادي بر بدن حضرت وارد شد كه گفته اند 80 ضربه شمشير بربدن ايشان وارد شد. بنابر اين پيشنهاد مي شود كه در سالروز جنگ احد ، مردم عزيز با شمشير 80 جاي بدنشان را زخمي كنند تا يادي از ضربه هاي شمشير كه به امام علي(ع) وارد شده را زنده نگه دارند.

3- طرحي براي عزاداري شب شهادت حضرت علي(ع) :

همانطور كه مؤمنين مي دانند حضرت علي(ع) در شب نوزدهم توسط ضربه شمشير زهر آلود ابن ملجم به بستر شهادت افتادند . لذا از همه عاشقان واقعي حضرت علي (ع)درخواست مي شود كه به جهت ياد كردن عملي از مصيبت حضرت علي (ع) با زدن قمه هاي زهر آ لود در اين شب ، ياد آ ن حضرت را زنده نگه دارند .

4- طرحي براي عزاداري امام موسي بن جعفر (ع) :

همانطور كه مي دانيد امام موسي بن جعفر (ع) سالهاي متمادي در زندان بودند (بين 7 تا 14 سال ) و در زندان نيز به شهادت رسيدند . لذا پيشنهاد مي شود به جهت اينكه يادي از مصيبتهاي حضرت موسي كاظم (ع) شود مردم عزيز به مدت يك هفته خود را در خانه ها و تكايا و مساجد زنداني كنند تا يادي از زندان هاي امام موسي كاظم (ع) شود .

5- طرحي براي عزاداري حضرت رضا (ع) :

نظر به اينكه امام رضا (ع) را توسط سم به شهادت رساندند و امام بعد از خوردن سم ، تا رسيدن به خانه چندين بار در حاليكه راه مي رفتند نشستندو سپس بر خاستند . لذا به جهت عزاداري واقعي امام رضا (ع) پيشنهاد مي شود مردم عزيز در روز شهادت امام رضا (ع) كمي سم بخورند و هروله كنند و حد اقل 10 مرتبه در ميان راه رفتنشان بنشينند تا مصيبتي كه بر امام وارد شده را با تمام وجود حس كنند .

6- طرحي براي زنده نگه داشتن ياد عاشورا :

همانطور كه مي دانيد در تاريخ اسلام مهمتر از واقعه عاشورا واقعه اي وجود ندارد و همه ائمه بزر گوار در زنده نگه داشتن مجالس حسيني تأ كيد داشتند لذا به جهت زنده نگه داشتن ياد و خاطره عاشورا و در پيروي از تو صيه هاي امام راحل كه مي فرمودند : محرم و صفر را زنده نگه داريد كه ما هر چه داريم از محرم و صفر است . پيشنهاد مي شود كه مراسم زير برگزار شود .

الف) تشنه نگه داشتن بچه هاي شير خواره : به جهت اينكه اطفال امام حسين (ع) تشنه بودند . از مادران گرامي تقاضا مي شود جهت همدردي با حضرت علي اصغر (ع) از روز تاسوعا تا ظهر عاشورا به بچه هاي خود آب ندهند و آنها را شير نيز ندهند .

ب) مراسم در دست گرفتن بچه هاي شيرخواره در ظهر عاشورا : به جهت تأ سي از عمل امام حسين (ع) از همه خانواده هايي كه بچه هاي شير خواره دارند تقاضا مي شود كه در روز عاشورا ، بچه هاي شير خواره را بالا ي دست بگيرند .

7- طرحي براي زنده نگه داشتن 8 سال دفاع مقدس :

چون رزمندگان ما در طول 8 سال دفاع مقدس حماسه هاي زيادي را آ فريدند و سختي هاي زيادي را متحمل شدند لذا پيشنهاد مي شود به جهت زنده نگه داشتن ياد آن سالها ، در هفته دفاع مقدس مراسم سينه خيز در شب در سطح خيابانهاي شهر اجرا شود. چرا كه رزمندگان در شبهاي عمليات به صورت سينه خيزپيشروي مي كردند . اين طرح بدين صورت است كه در يكي از شبهاي هفته دفاع مقدس ، مردم در خيابانها حد اقل 100 متر را سينه خيز روند تا يادي از سختي هاي دوران دفاع مقدس در ذهن مردم زنده شود .

نتيجه گيري : ممكن است خيلي ها به اين طرحها بخندند و ايراد بگيرند كه آقا اين ديگر چه روش زنده نگه داشتن واقعه اي است . كدام عقل سليمي اين روشها را تأييد مي كند ؟.

در پاسخ بايد گفت : اين روشها مأ خوذ از روش احياي واقعه از طريق" وارد كردن مصيبت مصيبت زده به افراد " است ، و دقيقاً قمه زني بر اساس همين فلسفه بنا شده و تبليغ مي شود . و اگر اينها اشكال دلرد پس قمه زني هم اشكال دارد و اگر اينها خنده دار و مايه تمسخر است پس قمه زني نيز همين طور است .

مدافعان قمه زني كه از همين منظرفلسفه قمه زني را بيان مي كنند و مي گويند كه ما قمه را به ياد ضرباتي كه بر امام حسين (ع) وارد شده مي زنيم ، گر چه ممكن است از روي نيت خالص و از روي عشق و علاقه اين حرف را بزنند اما نميدانند كه از يك طرف چه حرف خطر ناك و از طرف ديگر چه حرف خنده داري مي زنند .

اولاً: با همان فرضي كه اينان مي گويند ما به ياد همان ضرباتي كه بر امام حسين وارد شده است قمه ميزنيم ، همين ياد آ وري مصيبت نيز اتفاق نمي افتد . چون خيلي فرق است بين شمشيري كه دشمن از روي شدت و كينه و به قصد كشتن وارد مي كند با ضر به هاي آ هسته اي كه فرد با احتياط به خودش مي زند و مواظب است كه اتفاقي نيفتد . اگر كسي واقعاً مي خواهد ذره اي بفهمد بر امام حسين (ع) چه مصيبتي وارد شده است اين شمشير را بايستي آنچنان محكم آنهم نه تنها بر فرق سر بلكه به جاهاي مختلف بدن خود وارد كند به طوريكه جسمش نقش بر زمين شود .

تازه بايستي اين فرد كلي بدود و تشنگي هم نيز بكشد تا ذره اي از تشنگي امام را درك كند .

ثانيا: من يك روش بهتري به افرادي كه مي خواهند بفهمند امام حسين (ع)چي كشيده ياد مي دهم كه دقيقا بر اساس همان منطقي استوار است كه قمه زني از دل ان بيرون مي ايد .

اين عمل به اين صورت است كه افراد قمه زن پس از وارد كردن ضربات سنگين (نه آهسته )قمه بر جاهاي مختلف بدن خود ،به طوريكه ضعف همه وجودشان را فرا بگيرد ،روي زمين دراز بكشند و عده اي اسب سوار هم اسب هاي خود را نعل كرده و با اسبها روي بدنهاي قمه زنها بتازند و چند مرتبه اين عمل را تكرار كنند تا اين بدنها درست و حسابي توسط سم و نعل اسبها لگدكوب شود تا اين افراد قمه زن بفهمند و عملا درك كنند كه امام حسين در ان لحظات اخر كه سپاه عمر سعد با اسبهاي نعل شده بر بدن امام حسين (ع) تاختند چه مصيبتي بر امام وارد شد . عده اي هم سنگ پرتاپ كنند و عده اي هم نيزه بردارند و به بدن قمه زنها سنگ و نيزه پرتاپ كنند تا عملا ياد مصيبتهاي امام حسين (ع) زنده شود .

آيا كسي حاضر است اين روش را قبول كند ؟و سؤال مهمتر اينكه اشكال اين روش مگر چيست و كجاي ان ايراد دارد؟

من به اين دليل مي گويم اين فلسفه قمه زني ، منطق و فلسفه اش هم خطرناك و هم خنده دار است چرا كه از دل اين منطق صدها روش غلط عزاداري بيرون مي ايد كه خيلي ها نه تنها ان را قبول ندارند بلكه به ان مي خندند و ان را به تمسخر مي گيرند . حتي قمه زنها نيز ان را به تمسخر مي گيرند و مي گويند اين كارها و اين مسخره بازيها چيست .

اما من مي گويم اين اعمال و اين روشهاي جديد عزاداري دقيقا از فلسفه و منطقي استخراج شده است كه قمه زني از دل همان فلسفه و منطق بيرون امده است و اگر اين روشها اشكال دارد ،قمه زني نيز اشكال دارد .

خلاصه :

فلسفه و منطقي كه حضرت حجت الاسلام جناب اقاي احمدي درباره قمه زني بيان مي كنند ،گر چه ممكن است از روي اخلاص و به جهت همدردي با امام حسين (ع) هم باشد ،اما فلسفه فاقد محتواي عقلي است چرا كه از دل ان صدها روش عزاداري غلط بيرون مي ايد كه وقتي همين ها به طرفداران قمه زني عرضه شود و گفته شود كه اين روشها بر اساس منطق شما قابل استناد و استخراج است ،حتي خود انها نيز قبول نمي كنند .

اين فلسفه و منطق در هيچ جاي دين اسلام بيان نشده است و هيچ توصيه ديني نداريم كه افراد بيايند عين مصيبت را بر خود وارد كنند تا بفهمند صاحب مصيبت چه احساسي داشته است . اگر قرار بود اين روش مورد قبول دين ما باشد اين روش را قبل از ما خود ائمه (ع) اجرا مي كردند . اين قمه ها را بايستي امام سجاد(ع) بر سرش مي زد كه واقعه كربلا را ديده بود . امام باقر(ع) و امام صادق (ع)بايستي قمه زني مي كردند كه انهمه توصيه به زنده نگه داشتن عاشورا داشتند . ساير ائمه (ع)بايستي اين كارها را مي كردند كه بيش از هر كس ديگري در اين دنيا به امام حسين (ع)عشق و ارادت مي ورزيدند .

اما ائمه (ع) خوب مي دانستند كه با اين اعمال عاشورا زنده نمي شود و پيام عاشورا به نسل هاي بعدي منتقل نمي شود. انها به جاي اين كارها ،زيارت عاشورا را به ما ياد دادند كه پر از مفاهيم عميق ديني و حماسي است . و توصيه به سيره و روش و پيام امام حسين (ع) داشتند ،نه اين خودزنيها و قمه زدنها و ساير اعمال ديگر كه بر اساس هيچ منطق عقلي مورد تاييد نيست .

********************************************************************************************************